Is er een beurscrash op komst in 2019?

De matige resultaten op de beurs het afgelopen jaar zijn u vast niet ontgaan. Door deze resultaten voorzien veel analisten verder onheil of zelfs een beurscrash in 2019.

Uiteraard weet niemand helemaal zeker of en wanneer de volgende beurscrash op de aandelenmarkten gaat plaatsvinden.

In dit artikel bespreken we welke signalen op een naderende beurscrash kunnen wijzen. Ook bespreek ik wat u kunt doen bij een beurscrash.

De volgende onderwerpen worden besproken:

  • Wat is een beurscrash?
  • Crashes uit het verleden
  • Komt er een beurscrash in 2019?
  • Wat te doen bij een beurscrash?

Wat is een beurscrash?

Een beurscrash of beurskrach, kenmerkt zich door een plotseling sterke daling in koersen. Een aanzienlijk deel van de aandelen op de beurs daalt dan sterk in waarde. De daling gaat veelal gepaard met paniek.

Een beurskrach is wat anders dan een zogeheten bearmarkt, waarbij koersen over langere tijd gestaag dalen. Normaliter spreken we van een bearmarkt nadat een markt 20% van zijn waarde is verloren vanaf de top. Een beurscrash kan ook plaatsvinden in een bullmarkt, zoals in 1987.

Een ‘echte’ beurscrash is veelal een kwestie van dagen/weken waarin de koersen extreem hard dalen. De termen lopen echter een beetje door elkaar heen want beleggers spreken meestal ook van een crash als de markten bijvoorbeeld dalen met 40% a 50% zoals we bijvoorbeeld zagen in 2000 en 2008. Deze dalingen duren echter vaak maanden tot jaren. Zo een markt waarbij de prijzen langzaam steeds verder dalen zonder grote schokken noemt men ook wel een sluipcrash.

De maand oktober staat bekend als een crashmaand doordat twee bekende en grote beurscrashes plaatsvonden in deze maand, die van 1929 en 1987.

Crashes uit het verleden

Een nieuwe beurscrash is natuurlijk nooit precies te voorspellen, en het verleden biedt geen garantie voor de toekomst. Toch kunnen we proberen van de geschiedenis te leren. Door naar gebeurtenissen uit het verleden te kijken, kunnen we ontdekken wat de oorzaken waren van eerdere beurscrashes. Er zijn in het verleden een aantal bekende beurscrashes geweest. Ik bespreek hieronder de 4 meest grootste en recentste.

Beurscrash 1929:

De beurscrash van 1929 in New York (donderdag 24 oktober 1929) ook wel bekend als Zwarte Donderdag, was de eerste beurskrach met wereldwijde gevolgen. Aandelenkoersen op de NYSE begonnen ineens extreem te dalen waardoor beleggers in paniek hun aandelen verkochten. Hierdoor ontstond een domino-effect. Uiteindelijk sloot de Dow Jones in 1 dag 15% lager en de index in Amsterdam verloor 12%. In circa anderhalve maand tijd verloor de Dow bijna 50% aan waarde. De krach van 1929 was het startschot van de crisis van de jaren 30, de grootste economische depressie van de twintigste eeuw. De krach werd gevolgd door een bankencrisis en een internationale schuldencrisis, waarvan de directe gevolgen vrijwel het gehele decennium voelbaar bleven. Pas in 1932 zette de Dow Jones zijn bodem, de index had toen maar liefst 89%(!) aan waarde verloren.

De crisis was een direct gevolg van de Eerste Wereldoorlog. De Amerikaanse boeren verleende in die tijd veel voedselhulp aan Europa. Toen Europese boeren weer zelf voedsel gingen verbouwen kwamen de Amerikaanse boeren met een overschot te zitten waardoor de prijzen daalde. Dit zorgde voor enorme schulden, wat nadelig was voor de plattelandsbanken en het land in een crisis bracht. Toen de Verenigde Staten in 1929 door de crisis in eigen land deze steun opzegden, werd Duitsland meteen in de recessie meegezogen. Werkloosheid nam enorm toe, bestedingen en investeringen namen af. Mede door de zwakke economie kon Adolf Hitler in 1933 als populistische rechts-extremist makkelijk aan de macht komen.

beurscrash 1929
Wereldberoemde foto gemaakt op Wall Street tijdens de beurscrash van 1929 (Wall Street Journal, October 11, 2008).

Beurscrash 1987:

Een andere bekende crash is die van 19 oktober 1987, ook wel bekend als “Zwarte Maandag. Op de vrijdag ervoor sloot de Dow Jones index al 4% lager om vervolgens op maandag met een verlies van 9% te openen. Opnieuw raakte belegger in paniek waardoor iedereen tegelijk naar de uitgang begon te rennen en het verlies die dag opliep tot 25%(!). Deze dag is nog altijd recordhouder van de grootste daling in 1 dag. De dag daarna stond de index aanvankelijk nog eens 7% in het rood om vervolgens een bodem neer te zetten en hoger te sluiten.  De daling had vooral te maken met de sterk opgelopen kapitaalmarktrente. Nadat de Amerikaanse minister James Baker zich in het weekend ook nog eens kritisch uitliet over het economische beleid van de Duitsers wat het hek helemaal van de dam.

Volgens sommige verergerde de daling door automatische handelssystemen die toen relatief nieuw waren op de beurs. De daling creëerde een domino-effect waardoor steeds meer stop losses werden geactiveerd. De Federal Reserve verlaagde de beleidsrente, en ook de lange rente die de dagen voor de crash tot boven 10% was gestegen daalde weer tot onder dit niveau. De paniek was snel weer wedergekeerd en de indices vervolgde hun weg omhoog.

Beurscrash 2000:

De crash van 2000, ook wel bekend als de “Dot-com bubble”, was een typische sluipcrash. Door de internethype waren er tussen 1997 en 2000 enorm veel nieuwe internetbedrijven bijgekomen en stegen vele aandelen tot recordhoogtes. Een combinatie van snel stijgende koersen van aandelen, grootschalige beursspeculatie door individuen en makkelijk verkrijgbaar investeringskapitaal creëerde een euforische stemming waarin mensen helemaal opgingen in de waan van de dag. Hierdoor werden bedrijven die vaak niet eens winst maakte gewaardeerd op immens hoge bedragen. Uiteraard konden vele bedrijven de verwachtingen niet waarmaken waardoor in 2000 deze bubbel knapte. Tussen 2000 en 2002 verloor de NASDAQ, de Amerikaanse technologiebeurs, 83% aan waarde. Ook de S&P 500 verloor circa 50% aan waarde in dezelfde periode. De beurscrash zorgde wereldwijd voor een lichte recessie.

Beurscrash 2008:

De meeste recente crash is die van 2008 en wordt ook wel de kredietcrisis genoemd. De crisis werd in belangrijke mate veroorzaakt door een stagnerende huizenmarkt in de VS en doordat de als obligaties verpakte gebundelde hypotheken in het laagste segment (subprime) in een hoog tempo minder waard werden. Veel banken kwamen hierdoor in de problemen en werden genoodzaakte voor honderden miljarden af te schrijven op gekochte obligaties. Door onderling wantrouwen droogde de interbancaire geldmarkt op, banken durfden elkaar geen geld meer te lenen. De gehele daling tussen 2007 en 2009 kan een sluipcrash worden genoemd, over de hele wereld daalden indices met ruim 50%. Er zaten ook periodes bij waarin beurskoersen binnen enkele dagen/weken tientallen procenten verloren. De Nederlandse AEX-index daalde in de eerste week van oktober 2008 met 25%.

Komt er een beurscrash in 2019?

Zoals u hierboven heeft kunnen lezen komt een crash meestal onverwachts. Elke beurscrash heeft ook zijn eigen redenen en oorzaken gekend. Er spelen vaak wel problemen op de achtergrond, maar beleggers blijken hier keer op keer weer blind voor te zijn en speculeren op stijgende koersen tot de emmer overloopt. Grote beurscrashes lijken achteraf altijd voorspelbaar, een “zwarte zwaan”. Met zwarte zwaan wordt in de economische wetenschap een onverwachte gebeurtenis aangeduid, een gebeurtenis die (bijna) niemand van tevoren heeft zien aankomen of voorspeld. Deze gebeurtenissen hebben vaak een enorme impact op de wereld en zijn veelal schadelijk voor de welvaart. Achteraf is het vaak allemaal te verklaren en had iedereen het kunnen zien aankomen.

Welke signalen zijn er nu voor een beurscrash in 2019? 

1. Enorme schulden

In de VS is de schuldenberg-ratio die Amerikaanse bedrijven hebben ten opzichte van het Bruto Binnenlands Product opgelopen tot ruim 45%. Nog nooit eerder was deze schuld ten op zichtte van het Bruto Binnenlands Product zo hoog. De schuld is dus nog hoger als tijdens de dot-com bubbel en de kredietcrisis van 2008. We weten allemaal wat er gebeurde met de beurzen in die periodes.

Lonski, J. (2018). Middling Ratio of Net Corporate Debt to GDP Disputes Record Ratio of Corporate Debt to GDP. Geraadpleegd op 7 januari 2018, van https://www.moodysanalytics.com/-/media/article/2018/weekly-market-outlook-middling-ratio-of-net-corporate-debt-to-gdp.pdf

2. Rentestijging VS

De economie in de VS draait op volle toeren waardoor de Federal Reserve de afgelopen jaren de beleidsrente stap voor stap ophoogde. De Fed heeft aangegeven de korte rente dit jaar ten minste nog twee keer te verhogen. Die (korte) beleidsrente werkt uiteraard door in de langere rentes. Na de crisis hebben bedrijven jarenlang kunnen profiteren van een extreem lage rente. De hogere rentes kunnen de Amerikaanse economie/beurs op meerdere manieren raken. Ten eerste zorgen hogere rentes voor hogere kosten bij bedrijven met veel leningen, ondernemingen met veel schulden komen hierdoor in de problemen. Ten tweede maakt de hogere rente obligaties aantrekkelijker, waardoor er weer een aanlokkelijk alternatief is voor aandelen. Als laatste maakt de hogere rente het duurder om geld te lenen en dat remt de vraag naar leningen dus af, wat weer een rem zet op de economische groei.


Afbeelding: Beleidsrente Federal Reserve. Macrotrends. (2018). Federal Funds Rate – 62 Year Historical Chart. Gedownload op https://www.macrotrends.net/2015/fed-funds-rate-historical-chart

 3. Inverse yieldcurve

Een verdere verhoging van de beleidsrente zal voor nog meer opwaartse druk op de korte staatsleningen zorgen. De normale situatie is dat leningen voor kortere looptijden een lager rendement hebben dan leningen voor langere looptijden. De laatste tijd is de rente op de Amerikaanse 10-jaars obligatie juist gezakt, wat ervoor heeft gezorgd dat de rentecurve enorm is afgenomen. De rentecurve is een grafiek die het verband weergeeft tussen het rendement op overigens gelijke of vergelijkbare leningen met diverse looptijden. De rente op de Amerikaanse 2-jaars lening is inmiddels al boven de 5-jarige lening gekropen. Zo een afzwakkende of zelfs ‘inverse yieldcurve’, waarbij de korte rente hoger is dan de lange rente, duidt erop dat de markt rekening houdt met een afkoeling van de economie. De belangrijkste yieldcurve is het verschil tussen de 2-jarige en 10-jarige. In het verleden volgde na een inverse yieldcurve tussen die twee altijd een recessie.

Bij een inverse yieldcurve wordt door de markt een groeivertraging in geprijsd. Bij een lagere economische groei is onder andere de inflatie namelijk laag, hierdoor wordt er in de rente op de langere leningen steeds minder inflatie in geprijsd.

Gurufocus. (2018). U.S. Treasury Yield Curve. Geraadpleegd op 7 januari 2018, van https://www.gurufocus.com/yield_curve.php

4. Handelsoorlog remt economische groei

De handelsoorlog die nu al bijna een jaar duurt blijkt steeds grotere gevolgen te hebben voor de wereldeconomie. Het IMF verlaagde zelfs de groeiverwachtingen voor de wereldeconomie en wees hierbij op invloeden van de doormodderende ‘trade war’. Door de handelsoorlog daalde de beurzen in China al met ruim 25% vanaf de top in 2018. In Europa hebben onder andere autobedrijven veel last van de nieuwe tarieven. Diverse autofabrikanten presenteerden matige derde kwartaalcijfers. Bij Volvo, Ford en Daimler liep de winst fors terug. De hogere importtarieven als gevolg van de internationale handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China worden als de belangrijkste oorzaak gezien. Op de Europese beurzen is het goed terug te zien in de Duitse DAX index. Deze index bezit veel auto-aandelen en andere bedrijven die fors exporteren. De Duitse beurs verloor in 2018 al circa 18% van zijn waarde.

5. Volatiliteit is terug

Dalende aandelenbeurzen gaan gepaard met een hogere volatiliteit. De VIX index is een maatstaf voor de verwachte volatiliteit van de S&P 500 index. Jarenlang daalde de VIX, de volatiliteitsindex, wat gepaard ging met een stijgende beurs. De volatiliteit is echter terug van weggeweest. In het verleden steeg de VIX index tot hogere niveaus in de periode voor grote beurscrashes. In onderstaande grafiek lijkt het erop dat de VIX de laatste maanden hogere bodems wist te vormen wat erop duidt dat de index wellicht op weg is naar duurzame hogere niveau’s. Ook in 2007/2008 zagen we een soortgelijke beweging. Het zal de komende tijd in ieder geval lijden tot meer beweeglijkheid op de beurzen. Meer informatie over de VIX leest u in het LYNX Kennisportaal. 

6. Dot.com bubble 2.0

Opnieuw zijn er veel bedrijven met torenhoge waarderingen zonder dat er überhaupt winst gemaakt wordt. De FAANG-aandelen hebben de beurzen de afgelopen jaren omhoog gedragen, maar de waarderingen lijken onhoudbaar. Sommige aandelen zijn niet perse heel duur, maar er zijn het afgelopen jaar veel tekenen van verzwakkingen geweest. Netflix, Amazon.com en Tesla hebben torenhoge koers/winst-verhoudingen, maar maken geen winst en hebben enorme schulden. Ook de semiconductor industrie steeg naar ongekende hoogtes, NVIDIA werd vorig jaar bijvoorbeeld verhandeld tegen 50x de winst. Zwaargewicht Apple lijkt ook over zijn hoogtepunt heen, de techgigant kwam recentelijk met een omzetwaarschuwing. Het bedrijf gaf aan last te hebben van afnemende vraag in China en wees hierbij ook met de vinger naar de handelsoorlog tussen de VS en China.

7. Het slimme geld heeft aandelen verkocht.

Volgens de Smart Money Flow Index van Bloomberg heeft het slimme geld de aandelenbeurs verlaten de afgelopen maanden. De index is zelfs onder het niveau van 2000 en 2008 gezakt. Volgens sommige experts heeft de daling wellicht te maken met particulieren die hun ETFs verkochten waardoor de ETF-aanbieders weer de onderliggende aandelen moesten verkopen. Het is lastig te bepalen hoe we deze index precies moeten interpreteren, maar wel iets om in het achterhoofd te houden.

8. Onvoorspelbare Trump

De onvoorspelbare President van de Verenigde Staten kan zomaar de veroorzaker zijn van een volgende beurscrash. We zagen in 2018 al dat de emoties tussen Trump en Noord-Korea hoog opliepen. Momenteel speelt er al een tijd een handelsoorlog tussen de VS en China en recentelijk sloot hij de overheid omdat hij zijn zin niet kreeg over de muur tussen de VS en Mexico. Indien de shutdown van de Amerikaanse overheid te lang duurt, zal dit uiteindelijk zeer negatieve gevolgen kunnen hebben voor de Amerikaanse economie. We zullen de komende 2 jaar zien wat “The Donald” nog meer voor verassingen in petto heeft en of dat zal leiden tot een beurscrash.

9. Technisch verzwakt

Als we naar de lange termijn grafiek van de S&P 500 kijken, zien we dat de stijgende trend van de afgelopen 10 jaar ten einde is gekomen. Uiteraard is de trendlijn enigszins subjectief, maar er is wel degelijk een verandering gaande. Ten eerste steeg de index afgelopen zomer boven de top van februari uit om vervolgens hier snel weer onder terug te zakken. Deze false move doet de eerdere verbetering teniet. De afgelopen maanden is de volatiliteit enorm toegenomen, wat we ook vaak zien rond belangrijke toppen. De laatste verslechtering trad op nadat de S&P 500 onder de bodems brak rond de 2.600 punten. Deze grens vormde gedurende het hele jaar een belangrijke bodem in de markt. De doorbraak hieronder heeft ruimte vrijgemaakt voor verdere koersdalingen. Een herstel richting de voormalige koersbodems kan wellicht als verkoopmoment worden beschouwd.

Wat te doen bij een beurscrash?

Op lange termijn stijgen aandelenbeurzen altijd. Als we naar het verleden kijken heeft elke beursdaling of crash altijd een interessant koopmoment opgeleverd voor aandelen. Het is dus belangrijk om genoeg cash aan de zijlijn te parkeren zodat u na zo een crash zo mooi uw favoriete aandeeltjes kunt oppikken. Er zijn meerdere dingen die u kunt doen als u een beurscrash verwacht. Ik zal het hieronder opnoemen.

Voor de passieve belegger:

  1. Verzamel cash zodat u straks kunt bodemvissen.
  2. Indien u belegt voor de lange termijn kunt u ervoor kiezen om in een goed gespreide aandelenportefeuille rustig te blijven zitten en uw dividend te incasseren. U kunt dan eventueel bijkopen om uw gemiddelde aankoopkoers omlaag te brengen. Aandelen gaan op lange termijn tenslotte altijd omhoog.
  3. Voeg goud en zilver toe aan uw portefeuille om te profiteren van eventuele koersstijgingen van de metalen tijdens een beurscrash. In het verleden bleek dat de glimmende metalen vaak gezien worden als veilige havens.

Voor de actieve belegger:

  1. Timen is extreem moeilijk, maar u kunt ervoor kiezen om al uw aandelen verkopen. Uiteraard is het onmogelijk om de exacte bodem van de markt te raden. Maak dus van te voren een plan en bepaal op welke niveaus u besluit om weer in te stappen. Een goede methode is om stapsgewijs weer in te stappen.
  2. Shorten: Wist u dat u geld kunt verdienen aan dalende aandelenkoersen? U verkoopt dan aandelen die u niet in bezit heeft om deze later tegen een lagere prijs terug te kopen. Op deze manier kunt u geld verdienen aan dalende koersen. Bij LYNX is het shorten vrij eenvoudig. Voor een uitgebreide uitleg kunt u het artikel lezen in het LYNX Kennisportaal: Wat is short gaan? En hoe werkt short gaan precies?
  3. Uiteraard kunt u ook gebruik maken van opties indien u wilt inspelen op een koersdaling. Voor een uitgebreide uitleg van A tot Z verwijs ik u graag door naar het Kennisportaal: Wat zijn opties?  
  4. Voeg goud en zilver toe aan uw portefeuille om te profiteren van eventuele koersstijgingen in de metalen. De speculatieve belegger kan ook goudmijn- en zilvermijn aandelen overwegen.
  5. Gebruik Technische Analyse: Door middel van Technische analyse kunt u bepalen wanneer bijvoorbeeld de dalende trend is verlaten of op welke niveaus veel steun ligt. Voor uitleg over Technische analyse van A-Z verwijs ik u door naar het LYNX Kennisportaal: Wat is technische analyse? 

Zelf beleggen bij LYNX?

LYNX geeft u de mogelijkheid om zelf in aandelen van bijna ieder beursgenoteerd bedrijf ter wereld te beleggen. U kunt zowel aandelen kopen als short gaan. U heeft toegang tot ruim 100 beurzen in meer 30 landen. Bekijk het aanbod:

Handelsplatform-800x359

Beleggingsspecialist LYNX

Justin Blekemolen is beleggingsspecialist bij LYNX Beleggen. Hij schrijft columns over actuele onderwerpen op de beurs en bespreekt dagelijks het laatste beursnieuws in de LYNX Morning Call. Zijn columns zijn te volgen via het LYNX Kennisportaal en zijn persoonlijke Twitter.  In het verleden is Justin meerdere jaren actief geweest als technisch analist bij IEX en de Tostrams Groep.

Contact icon Bel gratis naar
0800 2030
Contact icon E-mail naar
info@lynx.nl
Contact icon Chat met een
LYNX medewerker
Contact icon WhatsApp via
06 31 27 27 27