Wat zijn opties? En hoe werken opties precies? Deel 1

Wat zijn opties en hoe werken opties?Het is erg begrijpelijk als u opties kopen en verkopen “gevaarlijk” en risicovol vindt.

Is dit wel echt zo?

Ik ben van mening dat deze opvatting zal veranderen als u meer van dit beleggingsproduct te weten komt. Opties worden namelijk juist vaak gebruikt om risico’s te beperken.

U kunt zelf ook uw risico’s beperken door gebruik te maken van opties. Een basiskennis van het product is wel essentieel.

Wat zijn opties en hoe werken opties precies?

Na dit artikel kent u de belangrijkste begrippen, weet u het verschil tussen call opties en put opties en wat long en short gaan is.

In mijn komende twee artikelen help ik beginnende optiebeleggers op weg met dit uitdagende product. In het eerste artikel leg ik uit wat opties zijn en definieer ik de belangrijkste begrippen. In mijn tweede artikel ga ik dieper in op de afwikkeling van opties.

Onderwerpen die in dit artikel worden besproken:

  1. Belangrijke begrippen
  2. Call opties en put opties
  3. Long & short

A. Belangrijke begrippen:

Wat zijn opties?

Een optie is een afgeleid product (derivaat) en geeft het recht om een bepaald product tegen een vooraf vastgestelde prijs en tijdstip te kopen of te verkopen. De waarde van een optie is voornamelijk gebaseerd op de koers van de onderliggende waarde, de looptijd van het optiecontract en de volatiliteit.

Wat is een call optie?

Een call optie is een financieel product die de koper van de optie het recht geeft om aandelen tegen een van tevoren vastgestelde prijs te kopen. Daarnaast is ook de datum waarop het recht kan worden uitgeoefend vastgesteld, de zogenoemde expiratiedatum. Het bedrag waartegen de optie wordt verhandeld heet de optiepremie.

Wat is een put optie?

Een put optie is een financieel product die de koper van de optie het recht geeft om aandelen tegen een van tevoren vastgestelde prijs te verkopen. Ook de datum waarop het recht kan worden uitgeoefend, is vastgesteld. Dit is de zogenoemde expiratiedatum. De koers waartegen de optie wordt verhandeld heet de optiepremie.

Wat is de onderliggende waarde van een optie?

De onderliggende waarde is het beleggingsproduct waarop de koers van een derivaat op is gebaseerd. Denk hierbij aan onderliggende waarden als een aandeel, index, valutapaar of een grondstof. Voorbeelden van derivaten met een onderliggende waarde zijn opties, futures en hefboomproducten.

Wat is de expiratiedatum van een optie?

De expiratiedatum is een beursbegrip waarmee wordt aangegeven wanneer een financieel product zoals een optie of een future afloopt. De standaard expiratiedatum is elke derde vrijdag van de afloopmaand. Toch kent de Nederlandse optiebeurs ook afwijkende expiratiedata, zoals dagopties en weekopties.

Wat is de uitoefenprijs van een optie?

De uitoefenprijs is een beursterm die wordt gebruikt bij opties. De uitoefenprijs is de koers waartegen de houder van een optie de onderliggende waarde kan kopen of verkopen. Na het aflopen van de optieperiode bepaalt de optiehouder of hij het recht uitoefent om te kopen of te verkopen tegen de uitoefenprijs.

B. Handelen in call opties en put opties

Bij het handelen in opties zijn twee soorten beschikbaar, de call optie en de put optie. Een gekochte call optie geeft het recht om tot en met de afloopdatum (expiratiedatum) van de optie aandelen te kopen tegen een vooraf bepaalde prijs (de uitoefenprijs). Voor dit recht betaalt de belegger een optiepremie.

De verkoper van de call optie ontvangt de premie en heeft een plicht om bij het uitoefenen van de optie, aandelen te verkopen tegen de uitoefenprijs. Het verkopen van een optie wordt “schrijven van een optie” genoemd.

Voor het recht van een put optie geldt het omgekeerde. Een gekochte put optie geeft het recht om tot de expiratiedatum aandelen te verkopen tegen de uitoefenprijs. Met een geschreven put optie kun je door de koper van de optie verplicht worden de aandelen te kopen tegen de uitoefenprijs.

 Kopen   Schrijven 
 CALL  Recht om aandelen te kopen  Plicht om aandelen te verkopen
 PUT  Recht om aandelen te verkopen  Plicht om aandelen te kopen

 

Een belegger die een call optie in bezit heeft, oefent zijn recht om de aandelen te kopen alleen uit wanneer de koers van de onderliggende waarde op expiratiedatum boven de uitoefenprijs ligt.

Wanneer de koers immers onder de uitoefenprijs ligt, kan de koper van de call optie de aandelen beter tegen een lagere prijs rechtstreeks op de beurs kopen. Let hierbij op: de koper heeft het recht om de optie uit te oefenen, niet de plicht. De verkoper heeft wel de plicht om de aandelen te verkopen zodra de koper zijn optie uitoefent.

Ditzelfde geldt voor put opties, alleen oefent de belegger hier zijn opties uit als de koers van de onderliggende waarde onder de uitoefenprijs ligt. Hij kan zijn aandelen met zijn opties immers tegen een hogere prijs verkopen dan op de beurs. Hier is de verkoper van de optie verplicht de aandelen te kopen als de optie wordt uitgeoefend.

CALLOPTIES
 Actie koper   Plicht verkoper
 Koers groter dan uitoefenprijs   Koper oefent de call optie uit  Verkoper is verplicht aandelen te verkopen tegen de uitoefenprijs
 Koers kleiner dan uitoefenprijs   Koper oefent de call optie niet uit  Geen

 

PUTOPTIES 
 Actie koper   Plicht verkoper
 Koers kleiner dan uitoefenprijs   Koper oefent de put optie uit  Verkoper is verplicht aandelen te kopen tegen de uitoefenprijs
 Koers groter dan uitoefenprijs   Koper oefent de put optie niet uit  Geen

 

Door de beurs worden maandelijks nieuwe opties uitgegeven. Voor liquide aandelen is het standaard om opties te vinden met een looptijd van 1, 2, 3, 6 en 12 maanden. Op de Amsterdamse beurzen vindt u tevens kortlopende opties waartoe ook de dag-opties op de AEX-index behoren.

Naast de maandelijkse nieuwe opties, worden ook dagelijks nieuwe opties uitgegeven met een looptijd van één dag. Zowel met deze kortlopende opties als met langlopende opties  onderscheidt de Nederlandse optiebeurs zich. Opties met een looptijd van maximaal vijf jaar staan liquide in het scherm geprijsd.

Uiteraard zou dit niet bestaan zonder de interesse van de Nederlandse particuliere beleggers, die op Europees niveau gekenmerkt worden als buitengewoon actieve optiebeleggers.

Notatie van een optie

Hieronder ziet u een voorbeeld van hoe een optie wordt genoteerd. Door alle delen van de notatie uit te splitsen maak ik duidelijk waar alles voor staat.

XYZ CALL 18 DECEMBER 2015 € 50

XYZ: onderliggende  waarde van de optie.

CALL: dit is de optiesoort. Er zijn twee soorten beschikbaar, de calloptie en de putoptie.

18 december 2015: Dit is de expiratiedatum, de afloopdatum van de optie.

€ 50: Dit is de uitoefenprijs van de optie. Tegen deze prijs worden de aandelen gekocht door de koper van een calloptie, wanneer deze de optie uit oefent.

C. Long & short opties handelen

Bij het handelen in aandelen, opties en futures komen de termen long en short veelvuldig naar voren. In handelstermen betekent een longpositie dat een belegger de onderliggende waarde in bezit heeft en inspeelt op een stijging van de onderliggende waarde.

Bij het short gaan in bijvoorbeeld aandelen, verkoopt de belegger aandelen die hij niet in bezit heeft, met als doel deze op een later tijdstip terug te kopen tegen een lagere prijs.

Het verschil tussen de verkoopprijs en de lagere aankoopprijs van het aandeel is de winst voor de belegger. Met een longpositie wordt dus winst gemaakt als het aandeel stijgt, bij een short positie wordt winst gemaakt als het aandeel daalt.

In de optiewereld krijgen de termen long en short een extra dimensie. Wanneer een belegger long callopties in portefeuille heeft, betekent dit dat hij deze callopties gekocht heeft. Ditzelfde geldt voor long putopties, ondanks dat met gekochte putopties gespeculeerd wordt op een daling van de onderliggende waarde.

Voor short call- en putopties (“geschreven opties”) geldt het tegenovergestelde. In de tabel hieronder wordt dit duidelijk weergegeven.

 Soort   Actie   Term   Speelt in op een: 
 CALL  Gekocht  Long Call  Stijging
 CALL  Verkocht  Short Call  Daling
 PUT  Gekocht  Long put  Daling
 PUT  Verkocht  Short put  Stijging

 

In mijn tweede artikel ga ik wat dieper in op de opties zelf. Onder andere de termen Amerikaanse en Europese stijl, Exercise & Assignment en in-the-money, at-the-money en out-of-the-money zullen hier nader worden toegelicht. Lees hier het artikel “Opties uitleg deel 2; de afwikkeling van opties“.

Meer informatie: Opties beleggen bij LYNX

De informatie in deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies en geldt niet als aanbeveling tot het doen van enige belegging. De auteur heeft geen positie in één van voornoemde financiële instrumenten.

Beleggingsspecialist LYNX

Roy van Santen is beleggingsspecialist bij LYNX Beleggen. Roy schrijft columns over actuele onderwerpen op de beurs. Zijn columns zijn te volgen via het LYNX Kennisportaal en de Twitter van LYNX.

Meer:

Gerelateerde artikelen

Contact icon Bel gratis naar
0800 2030
Contact icon E-mail naar
info@lynx.nl
Contact icon Chat met een
LYNX medewerker
Contact icon WhatsApp via
06 31 27 27 27