VIX index: alles wat u moet weten om de volatility index te begrijpen

De VIX index, ook wel volatility index of volatiliteitsindex genoemd, is een veelbesproken onderwerp bij beleggers. De media gebruikt voor deze index graag de term angstindex. Het is vaak voor velen nog onduidelijk wat deze volatility index exact weergeeft.

Wat zegt de VIX index u precies en waar is deze index op gebaseerd?

In dit artikel leg ik u uit wat beleggers met deze belangrijke volatility index te weten komen.

Onderwerpen die in dit artikel worden besproken:

  • VIDEO: wat is de VIX index?
  • VIX index betekenis + uitleg
  • Wat is volatiliteit precies?
  • Wat vertelt de VIX index beleggers?
  • Invloed van de VIX op optieprijzen
  • Bestaat er een VIX index op de AEX?
  • Afgeleide producten op de VIX
  • Problemen met inspelen op de VIX

VIX index betekenis + uitleg

De VIX index is een maatstaf voor de verwachte volatiliteit van de S&P 500 index. De koers van de VIX index wordt afgeleid uit opties op deze index. Opties met een looptijd tussen de 23 en 37 dagen tot expiratie worden hiervoor gebruikt. Hieruit wordt vervolgens een gemiddelde berekend van de implied volatility voor 30 daags opties op de S&P 500 index.

Wat is volatiliteit precies?

Het lijkt mij verstandig om eerst uit te leggen wat volatiliteit precies inhoudt. De volatiliteit geeft aan hoe beweeglijk de koers van een aandeel of een index is. Des te hoger de beweeglijkheid, des te hoger de stand van een volatiliteitsindex als de VIX.

Als we praten over volatiliteit, kunnen we het hebben over twee soorten; historische volatiliteit en implied volatiliteit. De historische volatiliteit slaat op de gerealiseerde beweging in het verleden, terwijl de implied volatiliteit betrekking heeft op de verwachte beweging in de toekomst.

Omdat de VIX index een maatstaf is voor de toekomstige beweeglijkheid, hebben we het in dit stuk dus alleen over de implied volatiliteit.

Wat vertelt de VIX index beleggers?

Zoals u misschien zelf ook al wel eens heeft ondervonden, neemt de beweeglijkheid van aandelen en indices in onzekere tijden toe. Beleggers raken in paniek, het dagelijkse volume stijgt en in dergelijke tijden zien we vaak rare koerssprongen.

Hier staat tegenover dat in tijden dat de beurs stijgt, de koersuitslagen kleiner zijn. Dit zien we bijvoorbeeld in de afgelopen maanden. De beurzen stijgen beetje bij beetje, maar grote dagelijkse bewegingen blijven uit. Kortom, als vuistregel mogen we aannemen dat dalende beurzen gepaard gaan met een hogere volatiliteit, en stijgende beurzen met een lagere volatiliteit.

In de bovenstaande grafiek van de VIX index over het afgelopen jaar is dit goed terug te zien. Toen de beurzen kortstondig hard daalden, bijvoorbeeld in juni rondom de Brexit en in november vanwege de vrees voor een verkiezingsoverwinning van Trump, zagen we de stand van de index in korte tijd explosief stijgen. Al bleek dit laatste volledig ongegrond, sinds de overwinning van Trump bevinden beleggers zich in euforische stemming.

Vanaf december stijgen de beurzen en zien we dat de VIX index zich op dit historisch lage niveau beweegt.

Om bovenstaande VIX index chart te openen in het LYNX Handelsplatform, gebruikt u de tickercode VIX.

We zijn er dus over uit dat een stijgende VIX normaliter gepaard gaat met dalende koersen en vice versa. Maar wat vertelt de volatiliteitsindex ons nog meer?

De stand van de VIX vertelt beleggers ook de verwachte dagelijkse beweging in de onderliggende index. Wanneer de VIX index bijvoorbeeld op een stand van 20 noteert, kunnen we hiermee de verwachte dagelijkse koersuitslagen berekenen.

Om de VIX stand terug te rekenen naar de verwachte beweging op dagbasis, delen we de stand door 16. Het getal 16 is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Wanneer u namelijk de wortel van het aantal handelsdagen op jaarbasis neemt (voor het gemak 256), komt u uit op 16.

Een VIX stand van 20 punten vertelt ons dus dat aan de hand van de optieprijzen een dagelijkse beweging van 1,25% voor de S&P 500 is ingeprijsd. Op de huidige stand van 12 punten is deze dagelijkse beweging een stuk kleiner, namelijk 0,75%.

Invloed van de VIX op optieprijzen

De stand van de VIX index heeft ook invloed op de optiepremies. Een stijgende volatiliteit zorgt ervoor dat optieprijzen stijgen. Logisch, aangezien de verkoper van een optie een groter risico loopt als de bewegingen op de beurzen toenemen. De kans dat uw gekochte optie in-the-money expireert neemt immers ook toe.

Dit verklaart ook waarom out-the-money putopties over het algemeen duurder zijn geprijsd dan out-of-the-money callopties. Met het kopen van een putoptie speelt u in op een daling. Wordt de daling daadwerkelijk ingezet, dan stijgt hoogstwaarschijnlijk ook de volatiliteit. Hier stijgt de waarde van uw putoptie niet alleen door een dalende koers, maar ook nog eens door de stijgende volatiliteit.

Bij een calloptie is dit niet het geval, aangezien stijgende koersen over het algemeen gepaard gaan met een lagere volatiliteit. Stijgt de koers van de onderliggende waarde, dan neemt de intrinsieke waarde van uw calloptie dus wel toe, maar de volatiliteit neemt af wat juist weer een negatieve invloed heeft op uw calloptie.

Bestaat er een VIX index op de AEX?

Omdat beleggers die het over volatiliteit hebben nagenoeg altijd naar de VIX verwijzen, richt ik mij in dit stuk voornamelijk op de VIX index. Deze index is gebaseerd op de beweeglijkheid van de S&P 500. Uiteraard bestaat er ook voor andere grote indices, valutaparen en grondstoffen een volatiliteitsindex.

VIX index AEX voorbeeld

Denk bijvoorbeeld aan de AEX Volatility Index, deze volatiliteitsindex op onze Amsterdamse AEX vindt u in het LYNX Handelsplatform terug onder de tickercode VAEX.

De meest bekende volatiliteitsindex in Europa is de VSTOXX Volatility index, met als onderliggende waarde de breed samengestelde Euro Stoxx 50 index.

Deze index is voor de volatiliteit op de Europese beurzen leidend en vindt u onder het symbool V2TX.

Afgeleide producten op de VIX

Uiteraard is het mogelijk om middels afgeleide producten in te spelen op de VIX index. De meest populaire variant is de VIX future. Middels een long of shortpositie in deze future is het mogelijk om in te spelen op zowel een stijgende als een dalende volatiliteit.

Ook voor de Europese variant is een future beschikbaar. Toch zit nog wel een belangrijk verschil tussen beide futures. De VIX kent een multiplier van 1000, terwijl de futures op de Euro Stoxx 50 een multiplier kennen van 100.

Naast futures is het ook mogelijk om met andere afgeleide producten om in te spelen op een veranderende volatiliteit. Denk hierbij aan bijvoorbeeld opties of hefboomproducten als turbo’s en sprinters.

Tot slot zijn ook nog ETF’s beschikbaar om in te spelen op de VIX. De meest bekende en een zeer risicovolle is de VXX. Speculanten nemen vaak positie in deze ETF als zij op korte termijn een stijging van de volatiliteit verwachten, vaak als hedge tegen een daling op de aandelenmarkten.

Dat deze ETF voornamelijk voor kortetermijninvesteringen bedoeld is, heeft te maken met het enorme contango verlies wat dit product kent.

Problemen met inspelen op de VIX

De problemen met contango hebben niet alleen betrekking tot deze specifieke ETF, maar eigenlijk me alle afgeleide VIX producten. Allereerst een korte uitleg om beide termen  goed te begrijpen.

Contango is een benaming voor een situatie waarin futures van in dit geval de olieprijs zich kunnen bevinden.

Als de prijs voor een future die in de toekomst afloopt hoger ligt dan de huidige marktprijs, spreek je van contango.

Des te verder u in de tijd gaat, des te groter het verschil is. Hieronder maak ik deze situatie duidelijk met een grafiek.

In de VIX futures zien we nagenoeg altijd Contango. Als u wilt inspelen op een stijgende volatiliteit voor een lagere tijd, heeft u hier dus last van en kost het u rendement.

Met bovenstaand overzicht moet het probleem omtrent Contango duidelijk worden. Allereerst ziet u bovenin de stand van de VIX index, die is in dit voorbeeld 11,99. Daaronder vindt u de futures van maart t/m september.

Wilt u inspelen op een stijgende volatiliteit, dan kunt u dus een VIX future kopen. Echter, wat u ziet is dat des te langer de future loopt, des te meer u voor deze future betaalt. Het verschil tussen de VIX index en de maart future die nog twee weken loopt is “slechts” 0,80 punt.

Maar als we kijken naar bijvoorbeeld de future met expiratie september, zien we dat deze future op dit moment noteert op 17,55. Oftewel, als u deze future nu koopt en u houdt hem in portefeuille tot de expiratie op 20 september, dan moet de VIX index eerst ruim 5,50 punten oplopen, voordat het break-even point wordt bereikt.

Producten als opties, hefboomproducten en ETF’s worden door marketmakers gehedged met deze futures. Met deze met deze financiële instrumenten heeft u dus ook last van de Contango. In de opties is te zien aan de optiepremie en in de hefboomproducten wordt maandelijks het stoploss niveau verhoogd.

Kortom, de VIX index en andere volatiliteitsindices zijn mooie producten waarmee op angstige momenten veel geld mee kan worden verdiend. Echter, voordat u begint met handelen in deze producten, is het noodzakelijk om de gevaren te kennen en is het zaak om niet leeg te lopen aan de Contango.

De informatie in deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies en geldt niet als aanbeveling tot het doen van enige belegging. De auteur heeft geen positie in één van voornoemde financiële instrumenten.

Beleggingsspecialist LYNX

Roy van Santen is beleggingsspecialist bij LYNX Beleggen. Roy schrijft columns over actuele onderwerpen op de beurs. Zijn columns zijn te volgen via het LYNX Kennisportaal en de Twitter van LYNX.

Contact icon Bel gratis naar
0800 2030
Contact icon E-mail naar
info@lynx.nl
Contact icon Chat met een
LYNX medewerker
Contact icon WhatsApp via
06 31 27 27 27