Beursdaling oktober; einde bullmarkt of instapkans?

Door de beursdaling in oktober zijn beleggers weer even wakker geschrokken. Bomen reiken blijkbaar toch niet tot in de hemel. Oktober heeft zijn naam als volatiele beursmaand weer behoorlijk eer aangedaan.

Het beursnieuws kan u niet ontgaan zijn; na een lange periode van koersstijgingen is de beer deze maand weer om de hoek komen kijken. Veel beleggers vragen zich af waarom de beurs juist nu zo stevige daalde. Is de bullmarket voorbij of biedt de correctie juist een koopkans?

In dit artikel bespreek ik welke zorgen ten grondslag liggen aan het huidige beursdaling. De volgende onderwerpen worden daarbij besproken:

  • Forse rentestijging
  • Inverse yieldcurve
  • Italiaanse begroting
  • Handelsoorlog
  • Crashmaand oktober

Beursnieuws oktober: waarom ontstond een beursdaling?

Forse rentestijging

Begin oktober werd opnieuw bevestigd hoe goed het gaat met de economie in de Verenigde Staten. Loonstrookjesverwerker ADP liet weten dat er in september 230.000 banen waren bijgekomen, analisten hadden ‘slechts’ gerekend op circa 185.000 banen. Ook maakte de Amerikaanse overheid bekend dat het werkloosheidspercentage is gezakt tot 3,7%, het laagste punt sinds 1969. Deze goede cijfers waren het startschot van de correctie in oktober.

oktober beursnieuws

Door de sterke cijfers zal de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve) haar beleid daadkrachtig voortzetten. Dat betekent nog zeker één renteverhoging dit jaar en hoogstwaarschijnlijk minimaal drie in 2019. Als reactie op de eerste verhogingen stegen de rentes op de belangrijkste Amerikaanse obligaties naar hun hoogste niveau sinds 2011. De 10-jaars rente steeg richting de 3,25% en de rente op de 2-jarige obligatie bereikte 2,89%. Deze rentestijging konden beleggers in aandelen niet waarderen. De eerste beleggers begonnen wat winsten veilig te stellen.

Op 5 oktober beleefde de Nasdaq-100 zijn slechtste dag sinds juni en realiseerde een verlies van 1,93% op 7.490 punten. De S&P 500 wist het verlies te beperken tot 0,82% op 2.901 punten. De daling werd toegeschreven aan de forse daling van de 10 Year US Treasury Note en dus een stijging van de Amerikaanse 10-jaars rente.

In onderstaande grafiek van de S&P 500 index zien we dat de jaarwinst volledig is verdampt door de daling in oktober.

Waarom is de stijgende rente slecht voor aandelen?

De Amerikaanse Centrale Bank heeft de beleidsrente al acht keer verhoogd de afgelopen jaren en staat momenteel op 2,25%. De beleidsrente of officiële rente is de kortetermijnrente die wordt vastgelegd door de centrale bank voor haar transacties met commerciële banken. Zoals net benoemd zal de Fed naar verwachting de rente in december nogmaals verhogen en wellicht volgend jaar nog een aantal keer. Die (korte) beleidsrente werkt uiteraard door in de langere rentes. De hogere rentes kunnen de Amerikaanse economie/beurs op meerdere manieren raken.

Ten eerste zorgen hogere rentes voor hogere kosten bij bedrijven met veel leningen. Veel bedrijven die juist in deze bullmarkt zo hard zijn gestegen, hebben hoge leningen, denk aan Netflix en Tesla bijvoorbeeld. De hogere rente zal sterke bedrijven met weinig schulden als Microsoft, Amazon en Alphabet, die belangrijk zijn voor het koersverloop van de indices, niet zo snel raken. Bedrijven met hoge schulden zullen het de komende tijd wel lastiger kunnen krijgen.

Ten tweede maakt de hogere rente obligaties aantrekkelijker. Bij een renteverhoging worden lopende obligaties in de regel minder waard, omdat nieuw uitgegeven obligaties hogere rentevergoedingen opleveren. Beleggers krijgen weer een veilig alternatief voor aandelen. Die rente ligt nu ver boven het niveau van de dividend yield van de S&P 500, dat rond de 2% ligt.

Ten derde remt de hogere rente de inflatie. De hogere rente is bedoeld om te voorkomen dat de Amerikaanse economie oververhit raakt en de inflatie te sterk stijgt. De hogere rente maakt het duurder om geld te lenen en remt de toenemende vraag naar leningen dus af. Aan de andere kant hindert dit de economische groei.

Onderstaande grafiek toont de Amerikaanse 10-jaars obligatie. Begin oktober zien we dat de obligatie de bodem van mei breekt, waardoor de rente verder oploopt. Inmiddels is de obligatie weer wat gestegen en de rente weer wat teruggezakt. Dat heeft te maken met de paniek die ontstaan is door de dalende koersen van aandelen. Door de paniek vlucht er veel geld richting de obligatie, waardoor deze juist weer stijgt, wat weer een lagere rente veroorzaakt. Obligaties en rentes bewegen namelijk omgekeerd evenredig van elkaar.

Inverse yieldcurve?

Erg opvallend is dat de 2-jarige rente en de 10-jarige rente steeds dichter naar elkaar toe bewegen. De beleidsrente die de Fed bepaalt, heeft namelijk de meeste invloed op die korte 2-jarige rente. De korte rente stijgt nu echter harder dan de langere rente en dat is mijns inziens het grootste probleem. Blijkbaar vertrouwen grote beleggers het beleid van de Fed niet en denken ze dat de economie juist gaat afkoelen. In de obligatierente wordt namelijk rekening gehouden met toekomstige inflatie. Wanneer grote beleggers een afkoeling van de economie verwachten die gepaard gaat met een lage inflatie, zullen zij zich dus graag willen positioneren in die langere hoge rentes. Door de grote vraag naar die lange obligaties zal de couponrente steeds minder snel stijgen of zelfs lager komen te liggen.

Het verschil tussen deze twee rentes wordt de yieldcurve genoemd. Begin 2017 noteerde de 2-jarige rente nog rond de 1,20% en de 10-jarige rente op circa 2,50%. Het verschil was begin 2017 dus nog 1,3%. Momenteel is het nog slechts 0,27%. De 2-jarige rente staat momenteel namelijk op 2,83% en de 10-jarige rente noteert momenteel op 3,10%. Het kan zelfs voorkomen dat de korte rente hoger komt te liggen dan de lange rente. Dan spreken we van een “inverse yieldcurve’. Zo een inverse yieldcurve ging vooraf aan alle 4 de recessies die de VS hebben gekend.

Italiaanse begrotingszorgen

Een andere zorg die beleggers hadden in oktober was Italië. In april werd de euro-sceptische Vijfsterrenbeweging de grootste partij in het land met ruim 30% van de stemmen. De Italiaanse regering leverde haar nieuwe begroting in, maar deze werd door Brussel afgewezen. In de begroting komt het tekort op 2,4%. Opvallend is dat de Europese Commissie het Italiaanse tekort op de begroting voor 2019 een schoffering van de Europese bestedingsregels noemde. Italië wijst er echter op dat het land aan de eis van de EU voldoet dat een tekort niet hoger mag zijn dan 3%. De Italiaanse staatsschuld staat echter al op 130%, waardoor Brussel meer maatregelen van de Italianen eist om deze schuld te verlagen. De nieuwe regering van Lega Nord en de Vijfsterrenbeweging wijst juist naar de haperende Italiaanse economie. De groei in het Zuid-Europese land blijft al jaren achter bij de rest van Europa en de eurozone. Deze partij wil de economische groei juist stimuleren door meer uit te geven. Daardoor zal het begrotingstekort volgens de regering oplopen tot 2,4%. Dat terwijl Tria, minister van Financiën, de eurolanden deze zomer nog beloofde dat 1,6% het maximum zou zijn.

Op 23 oktober werd de Italiaanse begroting door de Europese Commissie verworpen. Italië heeft nu drie weken de tijd om een nieuwe plan voor te leggen. Op 5 november vergadert de Eurogroep, waarin alle ministers van Financiën uit de eurolanden zitten. Op die dag wordt de Italiaanse begroting niet officieel besproken, maar het is wel een goed moment om extra druk op de Italianen uit te oefenen.

Handelsoorlog met China

De handelsoorlog lijkt een beetje naar de achtergrond te zijn verdwenen. Echter, de tarievenoorlog heeft daadwerkelijk wel een effect op de economie. Verschillende bedrijven lieten de afgelopen maanden weten last te hebben van de tarieven. Enkele bedrijven stelde zelfs de verwachtingen neerwaarts bij. Vooral beleggers in China zijn hard getroffen door de handelsoorlog. De beurzen in het land staan ruim 25% onder de top van begin dit jaar.

In Europa hebben onder andere autobedrijven veel last van de nieuwe tarieven. Diverse autofabrikanten presenteerden matige derde kwartaalcijfers. Bij Volvo, Ford en Daimler liep de winst fors terug. De hogere importtarieven als gevolg van de internationale handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China worden als de belangrijkste oorzaak gezien. Op de Europese beurzen is het goed terug te zien in de Duitse DAX index. Deze index bezit veel auto-aandelen en andere bedrijven die fors exporteren. De Duitse beurs staat voor het beursjaar 2018 op een verlies van circa 13%.

Hieronder zien we de grafiek van de DAX index. Technisch is de beurs ernstig verzwakt nadat de steun rond de 11.800 punten werd doorbroken. Na een korte pullback (terugtest) van de steunlijn volgde een extreme verkoopgolf. Technisch zien we tevens een hoofd- en-schouderpatroon. Met dit patroon kunnen we een koersdoel berekenen van circa 10.300 punten voor de Duitse beurs.

Crashmaand oktober

De maand oktober is historisch gezien een crashmaand. Of dat inmiddels een selffulfilling prophecy is geworden, laat ik in het midden. Het blijft een feit dat veel grote beursdalingen/beurscrashes in oktober plaatsvonden. Zowel in 1929, 1987 als 2008 zagen we in deze maand forse koersdalingen. Het is echter niet de slechtste beursmaand van het jaar, als we naar het gemiddelde rendement per jaar kijken, dat is namelijk september. Het is wel de meest beweeglijke maand op de meeste beurzen. Ofwel, de volatiliteit keert terug, en dat hebben we gezien.

Dat de onrust verder toeneemt is uiteraard terug te zien in de VIX index. De VIX is in oktober opgelopen tot bijna 30, wat duidelijk aangeeft dat beleggers onrustig zijn. De VIX index, ook wel Wall Streets paniekbarometer genoemd, geldt wereldwijd als een toonaangevende graadmeter voor de volatiliteit. Meer specifiek: de VIX is een index die de implied volatility van S&P 500 indexopties weergeeft. Het valt op dat beursdalingen (in de aandelenmarkten) doorgaans samenvallen met veel angst bij beleggers, wat logischerwijs weer tot een grotere beweeglijkheid van de koersen leidt.

De VIX wordt weergegeven als een percentage van de verwachte beweeglijkheid over de komende 30-dagen. Bij een VIX stand van 25 moeten we dus rekening houden met koersuitslagen van circa 1,56% per dag. (25%/16 = 1,56%). Recentelijk lijkt de Amerikaanse VIX te zijn afgeketst op de toppen rond de 26. Bij een doorbraak hierboven zal de volatiliteit nog verder toenemen, wat waarschijnlijk zal leiden tot meer koersdalingen.

Beursnieuws conclusie

Is de bullmarkt voorbij? Dat is de vraag waar we uiteraard allemaal een antwoord op willen hebben. Bovenstaande problemen zijn in ieder geval wel grote reden tot zorgen. Fundamenteel gezien presteren bedrijven best wel goed. Ook in het huidige kwartaalcijferseizoen verslaat het gros van de bedrijven de verwachtingen van analisten. De beursdaling is dan ook vooral toe te schrijven aan de zorgen van een afkoelende economie in de toekomst. Als we de lange termijn grafiek van de S&P 500 bekijken, valt de daling nog wel goed binnen de contouren van het stijgende trendkanaal. Op circa 2.550 punten ligt een belangrijke steunzone. Bij een doorbraak hieronder komt het stijgende trendkanaal waarschijnlijk ook onder druk te staan.

Zelf inspelen op een beursdaling?

LYNX geeft u de mogelijkheid om zelf in aandelen van bijna ieder beursgenoteerd bedrijf ter wereld te beleggen. U heeft toegang tot ruim 100 beurzen in 30 landen. Zo speelt u gemakkelijk in op beursnieuws van over de hele wereld. Bekijk het aanbod:

Handelsplatform-800x359

Beleggingsspecialist LYNX

Justin Blekemolen is beleggingsspecialist bij LYNX Beleggen. Hij schrijft columns over actuele onderwerpen op de beurs en bespreekt dagelijks het laatste beursnieuws in de LYNX Morning Call. Zijn columns zijn te volgen via het LYNX Kennisportaal en zijn persoonlijke Twitter.  In het verleden is Justin meerdere jaren actief geweest als technisch analist bij IEX en de Tostrams Groep.

Contact icon Bel gratis naar
0800 2030
Contact icon E-mail naar
info@lynx.nl
Contact icon Chat met een
LYNX medewerker
Contact icon WhatsApp via
06 31 27 27 27